Autor: Magdalena Pilsak

Pamięć, która łączy. Weekend Seniora z Kulturą w Kozłówce

5 października 2026

Warsztaty „Rodzinny album. Historie, których nie wolno zgubić”

1. Pozioma fotografia przedstawia spotkanie w sali muzealnej o ciemnozielonych ścianach. Kilkanaście osób siedzi w rzędach, tyłem do obiektywu, zwróconych w stronę ekranu. Po prawej stronie ekranu kobieta siedzi przy stoliku z otwartym laptopem. Na wyświetlanym slajdzie widnieją pytania: „Co widzę?”, „Co wiem?”, „Co przypuszczam?”. Pomiędzy publicznością a ekranem oraz wzdłuż prawej ściany stoją wysokie, ciemne plansze ze starymi fotografiami i drzewami genealogicznymi. Po lewej znajdują się szklane gabloty oraz okna z bordowymi zasłonami. Wnętrze oświetlają okrągłe lampy sufitowe.

Fotografia przechowuje wizerunek, lecz nie zawsze ocala imię. Przedmiot pozostaje, choć z czasem zaciera się opowieść o jego właścicielu. Aby rodzinne dziedzictwo mogło przemówić do kolejnych pokoleń, potrzebuje naszej uwagi i słów. Właśnie pamięci, jej przekazywaniu oraz więziom między ludźmi poświęcony był Weekend Seniora z Kulturą, który odbył się 3–4 października 2026 roku w Muzeum Zamoyskich w Kozłówce.

Hasło „Rodzinne historie, pamięć i wspólnota” połączyło spotkania podejmujące różne aspekty bliskości: tę odnajdywaną we wspomnieniach o poprzednich pokoleniach i tę budowaną każdego dnia w relacjach z innymi. Kozłówka, przez lata dom rodziny Zamoyskich, a dziś miejsce ochrony i udostępniania dziedzictwa, stanowiła dla tych rozmów szczególny kontekst.

Rodzinny album — opowieść wymagająca troski

Sobotnie warsztaty „Rodzinny album. Historie, których nie wolno zgubić” stały się okazją do refleksji nad znaczeniem domowych archiwów. W nawiązaniu do prezentowanej w Muzeum wystawy podjęto temat opisywania, porządkowania i ochrony rodzinnych fotografii. Uwaga skupiała się również na tym, czego sam obraz nie ujawnia: okolicznościach powstania zdjęcia, relacjach między uwiecznionymi osobami i wspomnieniach, które pozwalają rozpoznać w anonimowej postaci kogoś bliskiego.

Zapisanie nazwiska, daty czy krótkiej opowieści jest prostym gestem o trwałym znaczeniu. Dzięki niemu kolejne pokolenia otrzymują możliwość poznania ludzi, których nie mogły spotkać, oraz lepszego zrozumienia własnej historii.

Wspólnota w codziennym życiu

Od pamięci o rodzinnej bliskości program prowadził ku pytaniu o współczesne sposoby budowania więzi. Spotkanie „Cohousing – niezależność, bezpieczeństwo i wspólnota”, z udziałem Dyrekcji i mieszkańców Villi Zakątek, poświęcono samodzielności, sąsiedzkiemu wsparciu oraz przeciwdziałaniu samotności.

Rozmowa przybliżyła ideę cohousingu i otworzyła przestrzeń do namysłu nad tym, jak zachować własny rytm życia, pozostając w życzliwych relacjach z otoczeniem. W centrum znalazły się potrzeby ważne na każdym etapie życia: możliwość decydowania o sobie, poszanowanie prywatności i poczucie, że obok jest drugi człowiek.

Dziedzictwo z osobistej perspektywy

Niedzielne spotkanie „Arystokracja wczoraj i dziś” skupiło się wokół książki Marka Telera „Współcześni polscy arystokraci”. Wśród licznych gości obecni byli Jerzy Potocki oraz Jadwiga Inka Zamoyska, których udział i uczestnictwo w rozmowie nadały wydarzeniu osobisty wymiar.

W Kozłówce pytania o rodzinne dziedzictwo wybrzmiewają szczególnie. Zachowane wnętrza i kolekcje opowiadają o przeszłości, skłaniając zarazem do zainteresowania dalszymi losami dawnych mieszkańców i ich potomków. Spotkanie wokół książki pozwoliło skierować uwagę ku współczesności: znaczeniu rodowego nazwiska, miejscu tradycji w indywidualnym życiu oraz odpowiedzialności za przekazywanie rodzinnej pamięci. Towarzyszyła mu możliwość zakupu publikacji i uzyskania autografu autora.

Program weekendu uzupełniło zwiedzanie czynnych wystaw Muzeum w ramach specjalnego karnetu dla seniorów.

Przez te dwa dni muzealna troska o dziedzictwo spotykała się z doświadczeniami przechowywanymi w domowych albumach i ludzkiej pamięci. Rozmowy o przeszłości prowadziły ku sprawom bliskim teraźniejszości: potrzebie przynależności, wzajemnej uważności i dzielenia się własną historią.

Dziękujemy uczestnikom za obecność, zaproszonym gościom za współtworzenie programu oraz Towarzystwu Przyjaciół Muzeum Zamoyskich w Kozłówce za wsparcie organizacji spotkania autorskiego z Markiem Telerem oraz wszystkim osobom zaangażowanym w przygotowania.

Warsztaty „Rodzinny album. Historie, których nie wolno zgubić”

Ewelina Jocek, Dyrektor Villi Zakątek

2. Pozioma fotografia przedstawia kobietę siedzącą w drewnianym fotelu z jasną, wzorzystą tapicerką. Ma jasnobrązowe włosy opadające na ramiona i okulary w cienkich oprawkach. Nosi białą koszulę z zielonym napisem „ZAKĄTEK”, niebieskie dżinsy o szerokich nogawkach oraz szare pantofle na obcasie. Siedzi z nogą założoną na nogę i dłońmi splecionymi na kolanie. Lekko się uśmiecha, spoglądając w stronę publiczności. Na pierwszym planie, po prawej, widać nieostrą sylwetkę siwowłosego słuchacza, zwróconego do niej plecami do obiektywu. Za kobietą znajduje się wysokie, jasne okno otoczone kremowymi firanami i bordowymi zasłonami, spiętymi sznurami z chwostami. Na parapecie stoją brązowa torebka, dwie szklanki i butelka wody; obok leżą telefony oraz materiały drukowane. Po lewej, przy krawędzi zdjęcia, widoczny jest fragment okrągłego stolika z laptopem i papierami.

Spotkanie autorskie z autorem książki „Arystokracja wczoraj i dziś” - Markiem Telerem, w rozmowie udział wzięli Jadwiga Inka Zamoyska oraz Jerzy Potocki

3. Pozioma fotografia ukazuje spotkanie autorskie w sali Muzeum Zamoyskich w Kozłówce. Na pierwszym planie publiczność siedzi w kilku rzędach szarych krzeseł. Naprzeciwko niej, pod dużym ekranem, siedzą cztery osoby: kobieta z materiałami na kolanach, mężczyzna trzymający mikrofon, siwowłosa kobieta w czarnym żakiecie i beżowej spódnicy oraz mężczyzna w ciemnej marynarce i krawacie. Pomiędzy rozmówcami stoi okrągły stolik z dzbankiem, szklankami i kwiatami. Na ekranie widnieją tytuł „Współcześni polscy arystokraci”, napis „Spotkanie z Markiem Telerem” oraz nazwiska gości: Jadwigi Inki Zamoyskiej i Jerzego Potockiego. Obok pokazano okładkę książki. Wysokie okna po lewej otaczają bordowe zasłony, a pod sufitem wiszą reflektory.

Marek Teler

4. Pozioma fotografia wykonana z perspektywy publiczności. Nieostre sylwetki słuchaczy na pierwszym planie otaczają widocznego pośrodku mężczyznę z krótkimi, jasnymi włosami. Ubrany w ciemną marynarkę i wzorzystą koszulę, trzyma mikrofon przy ustach. Drugą rękę unosi w geście, z otwartą dłonią skierowaną ku górze. Na jego twarz pada ciepłe światło. Duży ekran za nim wypełnia napis „Spotkanie z Markiem Telerem”, portret autora oraz nazwiska zaproszonych gości. Dolną część kadru przesłaniają ciemne oparcia krzeseł i ramiona uczestników.

Jadwiga Inka Zamoyska i Jerzy Potocki

5. Pozioma fotografia przedstawia z bliska dwoje uczestników spotkania, siedzących obok siebie. Po lewej starsza kobieta o prostych, białych włosach sięgających brody trzyma mikrofon przy ustach. Nosi okulary, czarny żakiet ze złotymi guzikami, bordowy sweter i beżową spódnicę. Drugą dłoń opiera na kolanie. Po prawej siedzi mężczyzna z krótką, siwą brodą i w ciemnych, okrągłych okularach. Ma granatową marynarkę, jasną koszulę, wielobarwny krawat i czerwoną poszetkę. Zwraca głowę w stronę kobiety. Na widocznym z przodu fragmencie okrągłego stołu stoją szklany dzbanek z wodą, szklanki oraz czerwone i białe kwiaty. W tle znajduje się okno z bordową zasłoną.